6 listopada 2026 roku ukazał się album „The Tiberi Tapes (Live)” Johna Coltrane’a. Wydawnictwo przygotowane przez Impulse! Records zawiera jedenaście koncertowych nagrań wybitnego saksofonisty, które przez ponad sześć dekad pozostawały poza jego oficjalną dyskografią. Premiera wpisuje się w obchody setnej rocznicy urodzin muzyka i stanowi jedno z najciekawszych wydarzeń fonograficznych tego roku dla miłośników jazzu.
Historia tych nagrań związana jest z Frankiem Tiberim, saksofonistą zafascynowanym twórczością Coltrane’a. Na początku lat 60. Tiberi regularnie pojawiał się na jego koncertach w klubach Nowego Jorku i Filadelfii, rejestrując występy za pomocą przenośnego magnetofonu szpulowego. Nie przygotowywał materiału z myślą o wydaniu płytowym. Nagrania służyły mu przede wszystkim do studiowania improwizacji, harmonii i charakterystycznego sposobu gry Coltrane’a.
Z czasem powstało niezwykłe archiwum obejmujące ponad 80 taśm i około 26 godzin muzyki. Przez kolejne dziesięciolecia kolekcja pozostawała praktycznie niedostępna dla szerszej publiczności. Dopiero teraz jej fragmenty trafiły na oficjalne wydawnictwo, pozwalając poznać koncertowe oblicze artysty w jednym z najbardziej twórczych okresów jego kariery.
Na „The Tiberi Tapes” znalazły się między innymi dwie interpretacje słynnego „Giant Steps”, wykonane w tempach 226 i 262 uderzeń na minutę. To szczególnie interesujące zestawienie, pokazujące, jak Coltrane rozwijał własne pomysły harmoniczne i traktował znane kompozycje jako punkt wyjścia do kolejnych muzycznych poszukiwań.
Album zawiera również rozbudowane wykonania „Impressions”, „Good Bait”, „Satellite”, „Lover”, „Resolution” czy „It’s Easy to Remember”. Niektóre improwizacje trwają ponad dwadzieścia minut, a „Resolution” zbliża się do trzydziestu trzech. Tak obszerne formy pozwalają dostrzec, jak daleko Coltrane potrafił odejść od tematu, nie tracąc przy tym charakterystycznej intensywności i konsekwencji muzycznej wypowiedzi.
Nagrania dokumentują okres, w którym saksofonista stopniowo przekraczał granice bebopu, rozwijając własną koncepcję improwizacji modalnej i przygotowując grunt pod późniejsze eksperymenty awangardowe. To właśnie na scenie klubowej jego muzyka zyskiwała szczególną swobodę, a kompozycje zmieniały się wraz z każdym kolejnym wykonaniem.
Warto pamiętać, że materiał powstał w warunkach dalekich od profesjonalnego studia nagraniowego. Słychać ograniczenia ówczesnego sprzętu, nierówny balans instrumentów i specyfikę klubowej akustyki. Nie są to jednak nagrania, których wartość należy mierzyć wyłącznie jakością dźwięku. Ich znaczenie wynika przede wszystkim z możliwości poznania nieudokumentowanych wcześniej momentów artystycznej działalności Coltrane’a.
„The Tiberi Tapes” ukazał się w wersji cyfrowej, na trzech płytach CD oraz w czteropłytowym wydaniu winylowym. Całość obejmuje niemal trzy godziny muzyki. Wydaniom fizycznym towarzyszą materiały przybliżające historię odnalezionego archiwum i okoliczności powstania nagrań.
Premiera jest również zapowiedzią znacznie większego przedsięwzięcia. Na 2027 rok planowane jest kolekcjonerskie wydanie „The Tiberi Tapes: The Complete Recordings”, obejmujące niemal całe zachowane archiwum Franka Tiberiego. Limitowany zestaw ma zawierać około 26 godzin muzyki i ukazać się w nakładzie 750 egzemplarzy.
John Coltrane, urodzony 23 września 1926 roku, pozostaje jedną z najważniejszych postaci w historii jazzu. Jego twórczość zmieniła sposób myślenia o improwizacji, harmonii i roli saksofonu w muzyce współczesnej. Albumy takie jak „Giant Steps”, „My Favorite Things” czy „A Love Supreme” na trwałe weszły do kanonu gatunku.
„The Tiberi Tapes” nie zmienia tej historii, ale dopowiada jej istotny fragment. Przypomina, że muzyka Coltrane’a nie była zamkniętym zbiorem kompozycji, lecz nieustannym procesem poszukiwania nowych środków wyrazu. Ponad sześćdziesiąt lat po zarejestrowaniu tych koncertów otrzymujemy możliwość poznania kolejnego rozdziału tej niezwykłej artystycznej drogi.
