Jedno z najgłośniejszych wydarzeń artystycznych tego roku w Islandii trafi do Bielska-Białej. „Echolalia” Björk – immersyjny projekt łączący muzykę, film, sztuki wizualne i przestrzenny dźwięk – została zapowiedziana w ramach Wędrującego Festiwalu. Zgodnie z informacją opublikowaną przez organizatorów wystawa ma być dostępna od 2 do 25 października 2026 roku.

Björk od dekad wymyka się prostym określeniom. Islandzka artystka konsekwentnie przekracza granice między muzyką, sztukami wizualnymi, technologią i naturą. „Echolalia” jest kolejnym przykładem takiego myślenia o sztuce – nie jako o pojedynczym dziele, lecz doświadczeniu, w które odbiorca może wejść.

Projekt miał swoją premierę w National Gallery of Iceland w Reykjavíku. Islandzka instytucja prezentuje wystawę od 31 maja do 20 września 2026 roku. Składają się na nią trzy monumentalne instalacje związane z utworami Björk. Dwie powstały wokół „Ancestress” i „Sorrowful Soil”, znanych z okresu albumu „Fossora”. Trzecia wprowadza publiczność w świat nowej muzyki przygotowywanej przez artystkę.

To wystawa, której przede wszystkim się doświadcza. Obraz, dźwięk i przestrzeń nie pełnią tutaj funkcji dodatków do muzyki, lecz stają się równorzędnymi elementami opowieści.

Szczególnie osobisty charakter mają „Ancestress” i „Sorrowful Soil”. Björk stworzyła je ku pamięci swojej matki, Hildur Rúny Hauksdóttir, która zmarła w 2018 roku. Pierwsza z realizacji opowiada o cykliczności życia poprzez rodzaj rytualnej procesji muzyków i tancerzy rozgrywającej się w islandzkim krajobrazie. „Sorrowful Soil” przyjmuje natomiast formę dziewięcioczęściowego chóralnego requiem.


W tej części wystawy dźwięk został potraktowany niemal jak materiał architektoniczny. Trzydzieści głośników rozmieszczonych w przestrzeni przekazuje pojedyncze głosy członków Hamrahlíð Choir pod dyrekcją Þorgerður Ingólfsdóttir. Poruszający się pomiędzy nimi odbiorca słyszy więc raz pojedyncze głosy, a za chwilę ich wspólne, polifoniczne brzmienie.

„Echolalia” nie jest jednak retrospektywą. Równie ważnym elementem projektu jest spojrzenie w przyszłość twórczości Björk. Jedna z instalacji została zbudowana wokół nowej muzyki z przygotowywanego albumu artystki. Podczas otwarcia wystawy zaprezentowano „Nerve Bloom” – utwór dający pierwszą możliwość zetknięcia się z kolejnym etapem jej twórczości.

W realizacji pojawia się również polski akcent. Przy wizualnej stronie „Nerve Bloom” pracowała malarka Natalia Kleszczewska. Jak informowała Polska Agencja Prasowa, przygotowała ręcznie malowane postaci, stworzenia i elementy świata przedstawionego, które następnie wykorzystano przy tworzeniu animacji.

Sama „Echolalia” jest więc nie tyle wystawą „o Björk”, ile rozwinięciem jej sposobu tworzenia. Artystka od lat zaprasza do swoich projektów muzyków, filmowców, projektantów, performerów i twórców nowych technologii. Efektem jest sztuka, w której trudno wskazać moment, w którym kończy się koncert, zaczyna film, instalacja czy performance.

Zapowiedź „Echolalii” w Bielsku-Białej jest szczególnie interesująca także ze względu na skalę przedsięwzięcia. Projekt wymaga zaawansowanego systemu przestrzennego dźwięku, który jest integralną częścią doświadczenia. Partner technologiczny wystawy, Genelec, informuje, że „Echolalia” została pomyślana również jako projekt podróżujący, a systemy nagłośnienia mają towarzyszyć jej w kolejnych lokalizacjach.

W Bielsku-Białej wystawa została zapowiedziana jako część Wędrującego Festiwalu. Na opublikowanej przez organizatorów grafice widnieje termin 2-25 października 2026 roku, podczas gdy sam Wędrujący Festiwal odbywa się w dniach 2-4 października.

Przyjazd „Echolalii” może stać się jednym z najmocniejszych punktów tegorocznego programu kulturalnego miasta. Tym bardziej, że projekt Björk znakomicie wpisuje się w idee łączenia sztuki, natury i technologii.

To również rzadka okazja, by twórczość jednej z najważniejszych współczesnych artystek zobaczyć poza tradycyjnym formatem koncertowym. Tutaj nie będzie sceny i publiczności w klasycznym znaczeniu tych słów. Będzie przestrzeń, przez którą można przejść, dźwięk otaczający odbiorcę oraz obrazy tworzące wspólnie wielowarstwową opowieść o pamięci, przemijaniu, naturze i przemianie.

Wstęp na wszystkie wydarzenia festiwalowe jest bezpłatny. Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc obowiązują bezpłatne wejściówki. Pierwsza pula wejściówek będzie dostępna do pobrania od 28 sierpnia o godz. 12:00 na stronie internetowej festiwalu, która ruszy już niebawem.