W piątek 31 lipca 2026 roku przestrzeń przy Hali Modeli GZUT w Gliwicach wzbogaci się o mural przedstawiający Michała Urbaniaka – jednego z najwybitniejszych i najbardziej rozpoznawalnych polskich muzyków jazzowych. Oficjalne odsłonięcie dzieła zaplanowano na godzinę 17:45, tuż przed rozpoczęciem pierwszych koncertów tegorocznej edycji Festiwalu Jazz w Ruinach.
W uroczystości mają uczestniczyć osoby związane zarówno z artystą, jak i z życiem kulturalnym Gliwic. Obecna będzie Dorota „Dosia” Urbaniak, ostatnia żona muzyka, a także Marcin Pospieszalski – skrzypek, basista, kompozytor i aranżer, przez lata współpracujący z Urbaniakiem. Symbolicznego odsłonięcia muralu dokonają dyrektor Centrum Kultury Victoria Paweł Januszewski oraz zastępca prezydenta Gliwic Łukasz Gorczyński.
Miejsce wybrane dla upamiętnienia jazzmana nie jest przypadkowe. Zabytkowa, licząca ponad 150 lat Hala Modeli GZUT od lat pełni funkcję jednej z najbardziej charakterystycznych przestrzeni koncertowych w Gliwicach. Industrialne wnętrze dawnego zakładu tworzy oprawę szczególnie bliską idei Festiwalu Jazz w Ruinach – wydarzenia łączącego muzykę improwizowaną, sztuki wizualne i poprzemysłową architekturę miasta.
Odsłonięcie muralu poprzedzi pierwszy koncert festiwalu zaledwie o kilkanaście minut. Muzyczna część wydarzenia rozpocznie się o godzinie 18.00. Pierwszego dnia w Hali Modeli wystąpią Sonia Spinello z Piotrem Schmidtem, Adam Jarzmik Quintet oraz Tal Cohen Quartet z udziałem Johna Daversy.
Michał Urbaniak, zmarły 20 grudnia 2025 roku w wieku 82 lat, należał do grona polskich twórców, którzy zdobyli trwałą pozycję na międzynarodowej scenie jazzowej. Był skrzypkiem, saksofonistą, kompozytorem i aranżerem. Współpracował między innymi z Krzysztofem Komedą i Andrzejem Trzaskowskim, a po przeprowadzce do Stanów Zjednoczonych rozwijał własną odmianę fusion, łącząc jazz z funkiem, rockiem, muzyką elektroniczną, rapem i hip-hopem.
Do historii przeszedł również jako polski muzyk współpracujący z Milesem Davisem. Jego skrzypce można usłyszeć na albumie „Tutu”, jednej z najważniejszych płyt późnego okresu twórczości amerykańskiego trębacza. Urbaniak nie tylko uczestniczył w światowym obiegu jazzu, ale konsekwentnie poszukiwał dla tego gatunku nowych języków i nowych odbiorców.
Był także wynalazcą i eksperymentatorem. Grał na skonstruowanych według własnej koncepcji pięciostrunowych skrzypcach, wykorzystywał elektronikę i lyricon, a w późniejszych projektach – między innymi w cyklu Urbanator – zapraszał do wspólnego grania muzyków jazzowych, hip-hopowych oraz przedstawicieli młodego pokolenia. Jego dorobek obejmuje ponad 60 autorskich albumów oraz liczne nagrania z innymi wykonawcami.
Portret wpisany w przestrzeń miasta
Gliwicki mural będzie nie tylko przypomnieniem sylwetki zmarłego artysty, lecz również trwałym połączeniem muzyki z przestrzenią miejską. Wizerunek Urbaniaka pojawi się w miejscu, które od wielu lat kojarzone jest z żywym jazzem, eksperymentem artystycznym i spotkaniami twórców z publicznością.
Udział Doroty „Dosi” Urbaniak oraz Marcina Pospieszalskiego nada uroczystości osobisty wymiar. Nie będzie to wyłącznie oficjalne uhonorowanie wybitnego muzyka, ale także spotkanie ludzi, którzy znali go, pracowali z nim i współtworzyli część jego artystycznej historii.
Odsłonięcie muralu może stać się symbolicznym otwarciem tegorocznego Festiwalu Jazz w Ruinach. Zanim w industrialnej hali zabrzmią pierwsze dźwięki, przed jej ścianą pojawi się portret człowieka, który przez całe życie udowadniał, że jazz nie powinien zamykać się w jednym stylu, pokoleniu ani miejscu. Od 31 lipca jego obecność w Gliwicach będzie miała także materialny, widoczny z daleka znak.
